Jaskinie w powiecie skarżyskim
Jaskinie w powiecie skarżyskim
Do dziś nie zidentyfikowano dużej ilości jaskiń w powiecie skarżyskim. Większość obszaru powiatu zalega na pokładach skał piaskowcowych i kwarcytowych. Zjawiska krasowe występujące w skałach wapiennych też mają tu miejsce, lecz są to małe obszary – choć bardzo obiecujące. Obecnie zidentyfikowane jaskinie mają charakter szczelinowy i powstały w pustych lub wymytych przestrzeniach pomiędzy blokami skalnymi.
1. Jaskinia Brama Piekło
Popularnie zwana bramą piekielną. Jest to schron w skałach piaskowca powstały ... i tu istnieją sporne wersje. Jedna mówi o działalności człowieka (obok łom piaskowców, gdzie można znaleźć jeszcze metalowe kliny którymi rozkuwano skały), a druga o naturalnym powstaniu pustki pomiędzy skałami. Biorąc pod uwagę, że rejon lasów Świniej Góry był w przeszłości intensywnie eksploatowany zarówno dla przemysłu metalowego jak i kamiennego nie można wykluczyć tego, że taki wytwór wydarzył się naszym przodkom. Oczywiście istnieją dotyczące tego obiektu legendy, ale ich treść każdy może sobie sam odpowiedzieć bazując na nazwie “BRAMA PIEKIELNA”.
[jaskinia zinwentaryzowana – G-7.21 – 3 metry długości]
Jaskinia Brama Piekło
2 i 3. Jaskinie Piekła Dalejowskiego
Piekło Dalejowskie jest śródleśnym kamiennym uskokiem na zbocza pagórka, w kompleksie leśnym Świniej Góry. Piekło Dalejowskie znajduje się na szlaku zielonymNagromadzenie dużych bloków piaskowca (dochodzące do wysokości 4 m) umożliwiło powstanie 7 jaskiń o charakterze szczelinowym. Są to obiekty o długości maksymalnie 7 m. Znajdujące się tam jaskinie to:
Duża Grota w Skałkach Dalejowskich [G-7.22] - 7 m
Płaska Jama w Skałkach Dalejowskich [G-7.23] - 3.5 m
Wilcza Jama [G-7.24] - 3.5 m
Schronisko z Kością [G-7.25] - 4 m
Piwnica Zamkowa [G-7.26] - 4 m
Rajska Brama [G-7.27] - 4.5 m
Grzybowa Dziura [G-7.28] - 5.5 m
Najłatwiej dostępna jest “Schronisko z Kością” w którym panuje przyjemny półmrok i chłód. Idąc szlakiem od strony Bliżyna, jaskinia znajduje się w lewej (wschodniej) części Piekła (rozdzielonego drogą). Tam w wąwozie pomiędzy skałami (około 3 m wysokości) znajduje się lewa odnoga lekko nachylona w dół, będąca właśnie tą jaskinią.
Pozostałe jaskinie są rozsiane po terenie Piekła. Wejścia do nich są dość małe, niekiedy wymagają wczołgania się, przez co znalezienie ich przysporzyć może trochę problemów. Są to typowo szczelinowe jaskinie występujące w piaskowcach dolnotriasowych.
Teren Piekła Dalejowskiego był wykorzystywany w okresie wojny jako schronienie dla polskiego żołnierza kampanii 1939 r. Przez około rok miejscowa ludność opiekowała się nim dostarczając mu jedzenie. Teren ten także w wiekach przeszłych służył jako źródło kamienia dla miejscowej ludności.
Skałki “Piekło Dalejowskie” są objęte ochroną prawną jako pomnik przyrody.
Wąwóz pomiędzy skałkami Piekła Dalejowskiego
Widok ściany “Dużej Groty w Skałkach Dalejowskich”
4. Jaskinia na Skałce Rejowskiej
Jaskinia szczelinowa w piaskowcu położona w szczytowej części zbocza w dzielnicy Skarżyska-Kamiennej, Skałka. Różne opowieści ludzi wiekowych wskazywały, że była to jaskinia WIELKA. Redaktorzy turystyka.skar.pl weryfikowali te wieści w roku 2005 i 2006 i okazało się, że jaskinia jest po części zasypana. Dostanie się do wewnątrz pozwoliło stwierdzić łączną długość około 10 m. Jaskinia ma kształt litery T - wejście od strony stopki.
Lewa odnoga jaskini na Skałce Rejowskiej w Skarżysku-Kamiennej – styczeń 2005.
Prawa odnoga jaskini na Skałce Rejowskiej w Skarżysku-Kamiennej – styczeń 2005.
W styczniu 2006 podczas największych tej zimy mrozów na podstawie obserwacji wyziewów ciepłego powietrza z jaskini okazało się, oprócz wyziewu z otworu wejściowego zidentyfikowano znajdujący się 15 m dalej wyziew z prawie w całości zasypanego innego otworu.
Wejście do jaskini na Skałce Rejowskiej w Skarżysku-Kamiennej – widoczne wyziewy cieplego jaskiniowego powietrza – temperatura w jaskini około 4 st C, temperatura powietrza na zewnątrz -27 st C – styczeń 2006
Wskazywałoby to na co najmniej 18 metrową jaskinie. Przekazy ludzkie (należy do nich podchodzić bardzo ostrożnie) mówią o wysokości takiej, że dorosły mógł się wyprostować, że jaskinie zasypano bo ktoś tam miał wypadek, że jaskinia długością sięgała do pobliskich domów. Praca nad poznaniem tej jaskini nie została jeszcze zakończona.
W jaskini stwierdzono występowanie ciekawych pająków Meta menardi będący najbardziej jadowitym z rodziny krzyżakowatych w Polsce.
Zdjęcia pająków Meta menardi z jaskini na Skałce Rejowskiej w Skarżysku-Kamiennej – styczeń 2005.
Rejony potencjalnego występowania jaskiń
Jaskinia w Bliżynie
Katalog jaskiń publikowany przez http://www.ssk.kielce.pl wymienia ją jako “Obiekt zniszczony, niedostępny i nie odnaleziony”. Chodzi prawdopodobnie o jaskinie występującą w kamieniołomie wapiennym poniżej wsi Gostków. Był to dość duży łom wapienny używany jeszcze na początku XX w. Dziś stanowi zabytek przyrody nieożywionej. Pozostałością po łomie jest usypana rampa załadunkowa.
Kamieniołom składa się z 3 dużych, leżących obok siebie i kilku małych wyrobisk. W środkowym wyrobisku można na jednej ze ścian rozpoznać ślady po kominie krasowym.
Jaskinia prawdopodobnie leżała w najbardziej na zachód wysuniętym wyrobisku, o czym świadczy zaleganie mniejszej warstwa śniegu. Brak jednak wydmuchów nie pozwala na stwierdzenie tego stanu. Większość otworów została zasypana. O dość silnie zachodzących zjawiskach krasowych świadczy odkrycie okresowego ponoru. Jest to potok pojawiający sie najczęściej wiosną wypływający spod wsi Gostków i płynący mokrą doliną w stronę kamieniołomu. Przed samym kamieniołomem (3 od strony zachodu wyrobisko) znika wsiąkając w ziemię. Jego długość to około 200 metrów.
Pozostałości Łomu Wapienia Muszlowego – ul. Tartaczna w Skarżysku-Kam.
Niewielki pagórek, przez mieszkańców Skarżyska-Kam. nie jest dostrzegany. Przez jego środek biegła jeszcze niedawno trasa krajowa K7 – aktualnie jest przesunięta ponad 100 m na zachód.
Mapa pokazująca zasięg występowania łomu wapiennego.
Pagórek składa się z pokładów skały wapienia muszlowego. Teren ten był od wieków eksploatowany jako źródło wapnia.
Widok na pozostałości po łomie.
Prawdopodobnie huta na Rejowie korzystała z tych złóż. W rejonie pagórka występują intensywne zjawiska krasowe. Świadectwem występowania zjawisk krasowych jest odkrycie stalaktytów, grzebieni, poletek ryżowych we wnętrzu około 200 letniej kutej studni.
Widok na ścianę studni.
Znajduje się ona na terenie obiektu zabytkowego zwanego “Dróżniczówka”. Studnia posiada głębokość około 10 m. Pierwsze 2 metry studni są zabezpieczone przed osypywaniem ciosami z piaskowca. Dalej studnia jest kuta w wapieniu. Na dnie znajduje się woda. Na skutek wymywania przez płynącą po ściankach studni wodę przez lata wytworzyły się nacieki o fantastycznych formach.
Widoczne poletka ryżowe na ścianach studni.
Nacieki w studni pierwszy raz zostały zidentyfikowane przez Janusza Roszkowskiego i autora tego tekstu w 2001. Jest to dość ciekawy obiekt, jednak zwiedzanie go nie jest możliwe, ze względu na konieczność używania specjalistycznego sprzętu wspinaczkowego oraz ochronę siedliska bytowania nietoperzy.
Schowane w szczelinie skalnej nietoperze.
Aktualnie “Dróżniczówka” jest zabezpieczona przez GDDKiA.
Nad rzeką Kamienną poniżej łomu w 2004 roku zostało wykryte wywierzysko okresowe – wypływanie spod ziemi wody. Wywierzysko jest widoczne w okresie wiosennych roztopów.
Z innych wiadomości wskazujących na silne zjawiska krasowe pojawia się nieoficjalna informacja, że w trakcie budowy obwodnicy trasy krajowej K7 Skarżyska-Kamiennej, przy zalewaniu jednego z filarów wiaduktu, budowniczowie stwierdzili znikania/wsiąkanie wylewanego betonu. Podobno wylano dodatkowo kilka 'gruszek' betonu.
Powyższe przykłady wskazują na to, że rejon ulicy Tartacznej jest potencjalnym terenem występowania jaskiń. Mam nadzieję, że już niedługo to właśnie w tym rejonie zostanie odktyta kolejna skarżyska jaskinia.
Uwaga:
Informacja zawarta w "Objaśnienia do szczegółowej mapy geologicznej Polski. Arkusz Skarżysko-Kamienna (779) 1:50000 " Piotr Fikonowicz Wydawnictwo Geologiczne 1979:
"Ponory zaznaczono przy wychodniach wapienia muszlowego w Bliżynie i Bzinie, w miejscach gdzie występują wypływy wód krasowych."
Powyższa wiadomość świadczy o wcześniejszej identyfikacji zjawisk ponorów i wywierzysk. [informacja dostarczona przez qwerty]
Łom wapienny na Młodzawach
Od dzielnicy Skarżyska Górna Kolonia przez całe Młodzawy ciągną się pod lasem (strona południowa trasy Starachowice – Skarżysko) pozostałości łomów wapiennych. W większości są one porośnięte krzakami lub zasypane. Jednak zachowało się kilka ładnych ścian (nawet do 4 m wysokości). W skałach można znaleźć wiele skamieniałości. Na tym terenie także mogą występować jaskinie.
Przy opisie jaskiń posłużono się min. materiałami opracowanymi przez:
GUBAŁA, J., KASZA, A., URBAN. J.
Dokładny spis jaskiń można znaleźć na stronie Speleoklubu Świętokrzyskiego www.ssk.kielce.pl
Dostarczył: rzuku Prawa autorskie © Skarżyski Wortal Turystyczny Wszystkie prawa zastrzeżone. Opublikowane: 2006-02-20 (13102 odsłon) [ Wróć ] |
