Kilometry | Opis | Zdjęcia |
0 | Szlak żółty często określany jest jako szlak martyrologii. Skarżysko w czasie II Wojny Światowej było ważnym punktem oporu. Już od początku okupacji hitlerowskiej działały tu liczne organizacje. Ludność miasta zapłaciła za to krwią swoich mieszkańców. Wędrując szlakiem odwiedzamy miejsca pamięci narodowej, miejsca egzekucji i cmentarze z okresu Powstania Styczniowego i II Wojny Światowej. Szlak wiedzie lasami dlatego możemy także poznać piękno przyrody w okolicach Skarżyska. Zaliczam go do najładniejszych szlaków w pobliżu miasta. Długość szlaku ok. 30 km. |  |
0 | Szlak turystyczny rozpoczyna się przy talicy wykonanej przez miejscowy oddział PTTK. Dworzec PKP powstał podczas budowy linii kolejowej Dęblin - Zagłębie oddanej do użytku w 1885 roku. Swego czasu był jednym z najpiękniejszych budynków dworcowych w Polsce. Warto wyjść na peron przed budynkiem, gdzie na ścianie znajduje się tablica poświęcona kolejarzom poległym podczas II Wojny Światowej. Sprzed dworca kierujemy się w lewo Al. Niepodległości, dochodzimy do ulicy Bankowej i lekko w prawo skos wchodzimy do parku. |  |
0,2 | Park miejski - ostatnio odnowiony, uprzątnięto zbędne zakrzaczenia i wyremontowano fontannę. Dochodzimy do skrzyżowania z Al. Tysiąclecia. |  |
0,5 | Idziemy ul. Sporną do skrzyżowania z ul. Żeromskiego i po schodkach włączamy się w ciąg ul. Sezamkowej. Docieramy do lasu przy szpitalu. Skręcamy w ścieżkę wiodącą laskiem brzozowym, przekraczamy ul. Szpitalną i rozpoczynamy podejście na Górę Baranowską (324,7 m.npm.) Dochodzimy do Pogorzałego. Skręcamy w prawo a za chwilę w lewo skos. Z lewej strony budynek Szkoły Podstawowej nr 9. |  |
3 | Na terenie szkoły znajduje się pomnik poświęcony żołnierzom AK pododziału "Morwa" poległym podczas wojny i zamordowanym w obozach koncentracyjnych i kaźniach w latach 1939 - 1956. Dochodzimy do krajowej 7-ki, przekraczamy ją i kierujemy się drogą wśród zabudowań w kierunku lasu. |  |
3,5 | Z drogi po prawej stronie rozciąga się widok na dolinę Oleśnicy i widoczne na horyzoncie Wzgórza Szydłowieckie. |  |
4,5 | Wędrujemy dalej Garbem Gielniowskim. Lasy tego kompleksu stanowią pozostałość pierwotnej Puszczy Świętokrzyskiej. Znajdują się one w zasięgu naturalnego występowania jodły pospolitej, buka zwyczajnego, modrzewia polskiego oraz jaworu. Szlak wprowadza nas do lasu bukowo grabowego z domieszką sosny. Runo jest ubogie, tylko wiosną pojawiają się tu kwiaty, dno lasu pokryte jest liśćmi. |  |
5 | Wedrując dalej docieramy do polany ze źródłem. Szlak na polance skręca gwałtownie pod kątem 270 stopni i ponownie zanurza się w las. Po pewnym czasie dołączają znaki szlaku niebieskiego Pogorzałe - Kuźniaki. |  |
6,5 | Teren stopniowo obniża się i dochodzimy do bezimiennego stumyka. |  |
6,5 | Tuż po jego przejściu natrafiamy na stare torowisko kolejki wąskotorowej przecinające szlak. |  |
8 | Wspólnie biegnące szlaki doprowadzaja nas do polany, na której znajduje się cmentarz partyzancki i węzeł szlaków turystycznych. |  |
8 | Powstanie cmentarza związane jest ze śmiercią 5 partyzantów ( kpr. "Wilk" - Józef Domagała, bsm.mat. "Katylina" - NN, kpr. "Czarny I" - Stanisław Kowalski, kpr. "Jabłonka" - Jan Pisarek i strz. "Czrny II" - Zbigniew Szymanowicz) z oddziału AK J. Piwnika "Ponurego", którzy zginęli 3 sierpnia 1943 r. w zasadzce obok gajówki Mościska koło wsi Mroczków.
 Zdjęcie pomnika postawionego w miejscu potyczki...
Ciała zabitych przeniesiono i pochowano na stoku Skarbowej Góry. Na rozkaz komendanta podobwodu "Morwa" żołnierze AK z placówek "Skarżysko Książęce", "Pogorzałe" i "Łazy" wykarczowali teren wokół mogił, ogrodzili modrzewiowym ogrodzeniem i ustawili krzyż. W Zielone Świątki w 1944 roku cmentarz poświęcono. Odtąd chowano tu poległych partyzantów. W 1947 roku ustawiono skromny pomnik z żelaznym krzyżem, a w 1989 roku teren otoczono nowym ogrodzeniem. Spoczywa na nim 34 żołnierzy AK. |  |
8,5 | Kierujemy się w lewą stronę mijając tablicę z mapkami szlaków i kierukowskazami. Łagodnie wchodzimy na zbocze Skarbowej Góry. Okolice cmentarza partyzanckiego, wzdłuż żółtego szlaku porasta las bukowy z płatami roślinności typowymi dla buczyny karpackiej. Rośnie tu m. in. przytulia wonna (marzanka wonna), żywiec cebulkowy, podkolan zielonawy i czosnek niedźwiedzi. Po pewnym czasie dotrzemy do powlonego, obrobionego kloca drewna - to pozostałości krzyża (po prawej stronie od szlaku). Napis wyryty na krzyżu informuje, że... "Gajowy Wawrzyniec Kaczmarczyk tu zabity przez swego nieprzyjaciela 5 czerwca 1915 roku fundatorowie ... dalej nieczytelne". |  |
9,5 | Szlak łukiem skręca w lewo i wychodzimy na zniszczony leśny dukt. Po przejściu około kilometra dochodzimy do polany i skrzyżowania z drogą wiodącą z Pogorzałego do Łazów. Na polanie okazały dąb i jodła. Zaczyna się droga strażowa nr 7 o czym informuje tablica. |  |
11 | Idziemy drogą strażową aż do następnego skrzyżowania. Droga w lewo prowadzi nad zalew "Bernatka", droga w prawo do Majdowa i Łazów (przy tej drodze rośnie słynny, tajemniczy dąb). Dalej poruszamy się ścieżką poprowadzoną starym nasypem kolejki wąskotorowej. |  |
12 | Dochodzimy do zniszczonego mostu kolejkowego. Miejsce to nazywane jest "Zerwane". Pod koniec maja 2002 roku dwie potężne nawałnice spowodowały gwałtowny przybór wody w dolinie rzeki Bernatki. W okolicach Zerwanego nastąpiło skumulowanie fali powodziowej, Jeden z przyczółków dawnego mostku został podmyty i porwany przez wezbraną wodę. Efektem było zerwanie kolejnych tam na zalewie na Bernatce i na zalewie w Bliżynie. Do dziś możemy obserwować skutki tamtej burzy: wyrwane z korzeniami drzewa, fragmenty zniszczonych przyczółków. Z powodu braku mostka trzeba przeskoczyć Bernatkę po ułożonych kamieniach. |  |
14 | Po przekroczeniu Bernatki poruszmy sie dalej nasypem kolejki a potem leśnymi scieżkami dociramy do mogiły i pomnika. Upamiętnia on męczeńską śmierć 760 Polaków (członków OB ZWZ, inteligencji i osób ujętych w obławach na hubalczyków) zamordowanych w tym miejscu 29 czerwca 1940 roku. Była to największa egzekucja przeprowadzona przez hitlerowców na Kielecczyźnie. |  |
15,2 | Od mogiły idziemy drogą do skrzyzowania i skręcamy za krzyżem w prawo. Wchodzimy długim łagodnym podejściem do przełamania stoku Białej Góry. Dawniej wiodła tędy kamienista droga, zniszczona podczas oberwania chmury o którym wspominałem podczas omawiania "Zerwanego". Na skrzyżowaniu leśnych dróg skręcamy w lewo. |  |
16 | Piaszczystą drogą idziemy przez las lekko skręcając w lewo. Na skraju lasu pojawia się droga żużlowa. Nie wchodząc na sam szczyt omijamy Białą Górę (354 m. npm.) Jeszcze niedawno z jej szczytu roztaczał się rozległy widok na Kotlinę Skarżyską jednak szybko rosnące brzozy zasłoniły ten widok. Gdy droga zaczyna się obnizać w prawo odbija inna droga w którą możemy na chwilę skręcić opuszczając szlak. Po około 50 metrach po lewej stronie ładny widok na Bukową Górę. Wracamy na szlak i idziemy w dół do drogi asfaltowej na Zagórzu, nią w lewo, a na skrzyżowaniu w prawo do pierwszych zabudowań za lasem. Schodzimy w prawo w ścieżkę biegnącą skrajem lasu. Dochodzimy do szutrowej drogi wijącej wśród zabudowań osiedla Pod Lasem i Bugaja. Przekraczamy drogę Skarżysko - Końskie i linię kolejową. Schodzimy po schodkach przy budce dróżnika, skręcamy nieco w lewo, dochodzimy do parkingu. Z parkingu w prawo w drogę leśną, która doprowadzi nas do mogiły na Borze. |  |
20,2 | Mogiła na Borze to kolejne miejsce martyrologii. Upamiętnia rozstrzelanie w dniach od 12 do 16 lutego 1940 roku 360 żołnierzy pierwszej powołanej do życia podczas II Wojny Światowej polskiej organizacji oporu "Orzeł Biały" i Związku Walki Zbrojnej. Corocznie organizowane są tu uroczystości upamiętniające tamte wydarzenia. Ścieżką przez bór sosnowy schodzimu ku rzece Kamiennej. Skręcamy w lewo i wzdłuż stoku doliny rzecznej dochodzimy do pomnika. |  |
21,4 | Tablica na pomniku wykonanym z czerwonego piaskowca informuje, że... w tym miejscu, w młynie wodnym Władysława Cioka w dniu 6 października 1943 roku drużyna ochronna "Ponurego" komendanta świętokrzyskich zgrupowań partyzanckich Armii Krajowej stoczyła bój z żandarmerią niemiecką usiłującą pojmać szefa Kedywu KG Armii Krajowej gen. Emila Fieldorfa "Nila" wizytującego Komendę Okręgu Radomsko - Kieleckiego "Jodła". Dzięki bohaterskiej postawie żołnierzy ochrony zamiar nieprzyjaciela nie powiódł się. W boju zginął śp. kpr. "Jędrek" - Andrzej Pasek.
Jednak wg. źródeł C. Chlebowski "Pozdrówcie Góry Świętokrzyskie" - spotkanie miało miejsce 7 października. Uczestniczyli w nim m.in. płk. "Nil", płk. "Daniel", ppłk. "Rawicz" por. Ponury". W czasie spotkania zaprezentowano wykonany w zakładach suchedniowskich prototyp nowego pistoletu maszynowego. | [ |
21,4 | Po młynie nie ma już prawie śladu. Podczas omawianego powyżej spotkania młyn już był częściową ruiną po powodzi z 1939 roku, która zniszczyła jaz i podmyła budynek. Dodatkowo w czasie ataku młyn został trafiony pociskiem z granatnika i spłonął. Dalej szlak prowadzi ścieżką wzdłuż nurtu Kamiennej, która miejscami ma tutaj charakter przełomowy i podmywa wysokie brzegi odsłaniając korzenie drzew. |  |
21,6 | Meandrująca Kamienna pozostawiła starorzecza, które są siedliskiem roślinności wodnej. Wiosną roi się tu od żab i ropuch podążających na gody. Na brzegu wygrzewają się jaszczurki żyworodne i zaskrońce. Latem możemy obserwować kwitnące grążele żółte. |  |
22,4 | Po metalowej kładce przekraczamy rzekę i idziemy ścieżką, często zmieniającą kierunek aż do ulicy Kilińskiego. Skręcamy w prawo. Towarzyszą nam znaki niebieskie szlaku rowerowego Berlin - Lwów. Dochodzimy do lasu i ostro skręcamy w lewo w leśną ścieżkę. Początkowo idziemy borem sosnowym, który po przekroczeniu linii energetycznej stopniowo, gdy zbliżamy się do szczytu Góry Baranowskiej, zmienia się w bór jodłowo- sosnowy i jodłowy z bogatym podszytem. Możemy tu spotkać duże ssaki: sarny, jelenie a nawet łosia. |  |
25 | Z lasu wychodzimy na trasę E-7obok mogiły nieznanego żołnierza.
Przejście przez ruchliwą 7-kę wymaga zachowania szczególnej ostrożności. |  |
25 | Po drugiej stronie trasy E-7 widoczna Karczma Leśna i pomnik poświęcony "poległym w walce z hitlerowskim okupantem o wyzwolenie narodowe i społeczne". |  |
25,2 | Początkowy odcinek szlaku za 7-ką trudny do przejścia, zarośnięty, ale wkrótce docieramy do kolejnego miejsca martyrologii. Dwie mogiły. Tabliczka umieszczona na krzyżu informuje, że jest to... "miejsce uświęcone męczeńską krwią Polaków walczących o wolność. Tu w dniu 6.4.1942 gestapowcy rozstrzelali 29 Polaków". Tabliczka na drugiej mogile informuje, że ..."Tu rozstrzelali hitlerowcy w dniu 18 kwietnia 1942 r. naszych braci rodaków walczących o Polskę". |  |
25,8 | Ścieżka prowadzi lasem mieszanym po stoku w dół. Miejscami dominuje buczyna. Po obu stronach szlaku widoczne wyrobiska rudy żelaza (pozostałości dawnych kopalń) w postaci głębokich lejów. Znajdują się tu także stanowiska roślin chronionych: przylaszczek, miodownika melisowatego , lilii złotogłów i storczyków - pozostałości dawnego runa grądowego. Wychodzimy w Baranowie, który pretendował swego czasu do miana miejscowości uzdrowiskowej. Świadczą o tym budynki o charakterze willowym. Na uwagę zasługuję aleja grabowa. |  |
26,4 | Gruntową, piaszczystą drogą i ścieżkami docieramy do Zalewu Rejów. Z prawej strony pojawia się zielony szlak turystyczny Skarżysko Zachodnie - Wykus. Jest to największy zbiornik wodny w powiecie skarżyskim o powierzchni lustra wody przekraczającej 30 ha. Pełni on funkcję zbiornika retencyjnego oraz jest miejscem wypoczynku dla mieszkańców Skarżyska i turystów.
Więcej na temat Zalewu Rejowskiego... |  |
26,4 | Na zalewie znajduje się niewielka bo niespełna półhektarowa wysepka stanowiąca ostoję dzikiej przyrody i miejsce gniazdowania wielu gatunków ptaków. Mozemy tu spotkać bociana czarnego, czaple, zimorodka i liczne kaczki. |  |
26,6 | Pomnik powstańców 1863 roku. Do niedawna stał pod rozłożystym dębem - pomnikiem przyrody - spalonym przez wandali. Pozostałości spalonego pnia znajdują się za pomnikiem. |  |
27,9 | |  |
29,9 |
Przechodzimy przez groblę. Po lewej boisko treningowe klubu piłkarskiego "Granat". Na mostku urządzenia upustowe i kanał wodny. Przed torami kolejowymi linii Warszawa - Kraków, biegnącymi nasypem skręcamy w lewo.
Za nimi, na górze wśród drzew widoczny pomnik przyrody nieożywionej "Skałka Rejowska", z którego rozciąga się piękny widok na zalew i dolinę Kamionki. Schodząc na chwilę ze szlaku możemy dojść do niego ścieżką wiodącą przez tory i dalej między domkami jednorodzinnymi.
Więcej na temat Skałki Rejowskiej...
Podążamy za znakami szlaku aż do nieczynnego już przystanku kolejowego Skarżysko Zachodnie. Budynek stacyjny silnie zdewastowany.
Tu szlak się kończy. | 
Powyżej - pomnik przyrody "Skałka Rejowska" - leży kilkadzisiąt metrów od szlaku.
 |
