Zabytki techniki - Staropolski Okręg Przemysłowy
Staropolski Okręg Przemysłowy utworzony z inicjatywy Stanisława Staszica pozostawił trwałe ślady na Ziemi Świętokrzyskiej w postaci licznych zabytków techniki. Warto nadmienić, że na terenie Królestwa Kongresowego w 1838 roku czynne było 51 wielkich pieców wytapiających 25 000 ton surówki rocznie. Jednym z nich był wielki piec w Samsonowie.
 |
„Huta Józef” w Samsonowie. |
fot. A. Staśkowiak |
Dzieje Samsonowa od dawna związane były z przeróbką żelaza. Miejscowe legendy opowiadają o rycerzu Bolesława Krzywoustego - Marku herbu Topór, który zwany był „Samsonem” z uwagi na swoją niezwykłą siłę. Rycerz Marek trudnił się wyrobem żelaza z pozyskiwanych w okolicach rud i założył osadę, którą od przydomku założyciela „Samsona” Samsonowem nazwano.
 |
Wielki piec i wieża gichtociągowa w Samsonowie. |
fot. A. Staśkowiak |
Już w 1584 r. działała tu kuźnica, którą 1594 r. przejął w dzierżawę Łukasz Samson. W 1598 roku w Samsonowie powstał pierwszy na ziemiach polskich wielki piec zwany bergamowskim. Jego konstruktorem był włoski inżynier Hieronim Caccio pochodzący z Bergamo. Surowiec pozyskiwano z okolicznych kopalń rudy, a głównym paliwem był węgiel drzewny. Duży wpływ na dalszy rozwój osady mieli ówcześni właściciele ziem nad Bobrzą - biskupi krakowscy. Na początku XVII w. dzięki hutnikom sprowadzonym z Włoch zbudowano nowoczesne zakłady produkujące głównie na potrzeby polskiego wojska. Stąd czerpał zapasy uzbrojenia Zygmunt III w latach 1609-11. Dzięki nowoczesnej technologii uzyskiwano tu żelazo w postaci płynnej, co dawało możliwość odlewania m.in. dział, moździerzy, kul armatnich, granatów itp. W 1709 r. zakład w Samsonowie przejęli z rąk włoskich biskupi, a w 1789 r. państwo. W latach 1818-1822, staraniem Stanisława Staszica, przebudowano hutę tworząc nowoczesny zakład „Hutę Józef”, dający ok. 800 ton surówki rocznie, w którym siłą napędową urządzeń była woda z rzeki Bobrzy, doprowadzona do zakładu sklepionym kanałem. W 1829 r. zainstalowano maszynę parową napędzającą miech. Samsonowska huta pracowała do 1866 roku, kiedy została zniszczona przez pożar.
 |
Pozostałości dawnych hal. |
fot. A. Staśkowiak |
Zachowała się do naszych czasów w formie zabezpieczonej ruiny. W centralnej części ruin znajduje się wielki piec, za nim wieża gichtociągowa, z której dokonywano zasypywania pieca wsadem. Resztki hal to dawne pomieszczenia modelarni, suszarni, odlewni i emalierni.
Zajrzyj do galerii:
Samsonów - galeria.
A. Staśkowiak
Prawa autorskie © Skarżyski Wortal Turystyczny Wszystkie prawa zastrzeżone.
